Dejvid Balfur (otac Dimitrios): Britanski agent kao pravoslavni monah u Grčkoj?

Priča o ocu Dimitriosu, tj. britanskom agentu Dejvidu Balfuru u predratnoj Grčkoj, fascinantno je i relativno nepoznato poglavlje moderne grčke istorije. Otac Dimitrios je bio monah anđeoskog glasa, za kojeg se ispostavilo da je bio agent britanske obaveštajne službe. I zaista, misija i ratne aktivnosti britanskog sveštenika imaju sve elemente špijunskog romana ili akcionog trilera.

Rođen u bogatoj britanskoj porodici 20. januara 1903., Balfur je studirao na univerzitetima u Pragu, Salcburgu, Rimu i kasnije u Atini. Bio je pravi poliglota; govorio je engleski, francuski, italijanski, nemački, ruski, poljski i grčki, a kasnije je čak savladao i turski jezik. Bio je savršen kandidat za britansku državu koja ga regrutovaala u svoju obaveštajnu službu.

Balfur, prvobitno katolik, postao je fasciniran Pravoslavnom crkvom. Da bi proširio svoja znanja o pravoslavlju, otputovao je u ruski manastir Sv. Pantelejmona na Atosu 1932. godine. Njegov tamošnji boravak i veliki uticaj monaha Sofronija (Saharova) podstakli su ga da napusti katoličanstvo i postane pravoslavac. Balfur se zatim pridružio Moskovskoj patrijaršiji gde je rukopoložen za sveštenika i postao otac Dimitrios. U London je poslat 1934. kako bi se povezao sa grupom engleskih pravoslavaca, u neuspelom pokušaju uspostavljanja pravoslavne parohije.

Mladi sveštenik se vratio na Svetu Goru 1935. godine i vreme provodio u zabačenom manastiru. Godinu dana kasnije, Hrizantos, mitropolit Atinski, smestio je Dimitriosa u manastir Penteli, upisavši ga u Bogoslovsku školu. Zatim mu je dodelio malu parohiju u dvorištu bolnice Evangelismos u naselju Kolonaki, u centru Atine. Ubrzo je otac Dimitrios privukao pažnju bogatih porodica koje su živele u prestonici. Njegove propovedi i pojanje u crkvi postali su veoma popularni u najbogatijem kraju Atine.

Njegova iznošena mantija, zvonki glas, humanost, obrazovanje i mirno držanje, kao i neobično račvasta brada, učinili su ga najpoznatijim sveštenikom u Atini. Oduševljenje koje su inače izazivali Svetogorski monasi verovatno je doprinelo njegovoj omiljenosti među lokalnim vernicima. Znanje grčkog jezika usavršio je tokom svog boravka u Atini. Često su ga pozivali u salone visokog društva, nakon čega je postao ispovednik mnogih imućnijih Atinjana. Pozivan je i u domove generala Aleksandrosa Papagosa i premijera Aleksandrosa Korizisa.

Dimitrios je predavao i na Britanskom institutu u Atini, držeći časove engleskog jezika bogatim Grcima. Ubrzo je razvio prijateljske odnose sa članovima teološke škole „Zoe“, kao i sa atinskim mitropolitom. Od 1937. do 1939., engleski agent je, noseći mantiju i dugu bradu, obavljao svoje crkvene dužnosti u krugovima grčke kraljevske porodice. Njegovi odnosi sa kraljem Đorđem II, naslednikom kralja Pavla i princeze Frederike, bili su vrlo bliski. Pristup kraljevskoj palati nesumnjivo mu je omogućio pristup dragocenim informacijama.

Britanska obaveštajna služba sigurno je saznala mnogo o grčkoj kraljevskoj porodici tokom kritičnih predratnih godina. Đorđe II je po ocu bio najbliži rođak supruga kraljice Elizabete, princa Filipa, vojvode od Edinburga. Članovi kraljevske porodice često su se ispovedali svom omiljenom svešteniku. Pod maskom oca Dimitriosa i uz blagoslov palate, Balfur je upoznao visoke vojne oficire i političare. Tokom grčko-italijanskog rata, otac Dimitrios je nadmašio sve druge grčke sveštenike podržavajući grčke trupe u Albaniji i pomažući njihovim porodicama.

Aprila 1941., samo par dana pre ulaska Nemaca u Atinu, parohijani svedoče da su videli oca Dimitriosa kako iz crkve izlazi obrijan, podšišan, u vojnom šortsu i čizmama. Uskočio je u džip engleskih ekspedicionih snaga i otišao u pravcu luke Pirej zajedno sa osobljem britanske ambasade. Krajnje odredište je bio Kairo gde je kralj Đorđe II, u pratnji grčke vojne jedinice, pobegao pre nego što su nacisti preuzeli vlast u Atini.

Dejvid Balfur i general Bernard Montgomeri

Otac Dimitrios je ponovo postao Dejvid Balfur, sada istaknuti britanski diplomata i visoki oficir britanske obaveštajne službe. Balfur je zadržao dobre odnose sa grčkim plemstvom u Kairu, kao i sa budućim premijerima Georgiosom Papandreuom i Panagiotisom Kanelopulosom. Tri i po godine kasnije, nakon oslobođenja Grčke, Balfur se vratio u Atinu nakon proterivanja ostataka nemačkih snaga. Sada javno poznat kao „major Dejvid Balfur“, zvanično je preuzeo nameštenje u britanskoj ambasadi. Prema istoričaru Sarantosu Kargakosu, grčki narod je očekivano bio ljut na njega, osećajući se prevarenim.

Uprkos tome, Balfur je nastavio sa širenjem britanskog uticaja u posleratnoj grčkoj politici. Ovog puta to je učinio sa mesta „savetnika za politička pitanja“ pri britanskoj ambasadi. Balfurova misija je bila predmet velike rasprave među istoričarima koji su mu pripisivali nekoliko političkih intervencija i mahinacija. Smatra se da je imao ključnu ulogu u postavljanju mitropolita Damaskinosa na mesto regenta, kao i u odlasku Georgiosa Papandreua sa premijerske funkcije. Kao stručnjak za grčku politiku, Balfur je bio ključni faktor u tragičnim događajima iz decembra 1944. i Sporazumu iz Varkize 12. februara 1945. između grčke države i komunističke gerile.

Priča se da je bio glavni prevodilac generala Ronalda Skobija, koji je imao presudnu ulogu u Grčkom građanskom ratu. Takođe se pominje kao savetnik Redžinalda „Reksa“ Lipera, osnivača Britanskog saveta i oficira tajne službe koji je bio ambasador u grčkoj vladi od 1943. do 1946. (u Kairu do oktobra 1944). Takođe se smatra da je Liper imao važnu ulogu u grčkom građanskom ratu. Major Dejvid Balfur je živeo u Grčkoj do 1947.

(GreekReporter-ZTP)

Ostavi komentar

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.