Strah od mađarskog separatizma na zapadu Ukrajine

Kritičari optužuju ukrajinsku vladu da je kapitulirala pred ucenama susedne Mađarske.

Potezom koji je isprovocirao bes opozicionih političara, novi administrativni okrug sadržaće većinu etničkih Mađara, prvi put u istoriji Ukrajine.

Ministarstvo teritorija saopštilo je u junu da planira promenu administrativnih granica okruga Berehovo na zapadnoj granici zemlje, tako da će mađarski govornici činiti većinu stanovništva.

Zbog ovog poteza, kritičari predsednika Vladimira Zelenskog optužuju ga da je pristao na ucene iz susedne Mađarske. Prema široko prihvaćenom mišljenju lokalnog kolumniste Andrija Ljubke, stvaranje takve etničke enklave moglo bi dovesti do separatističkih ambicija ove oblasti u doglednoj budućnosti.

Jezičke i etničke manjine dugo su bile bolna tačka ukrajinske vlasti. Rusofoni separatisti na istoku zemlje, uz podršku Rusije, od 2014. godine vode bitku za preuzimanje kontrole nad regionima Luganska i Donjecka od zvaničnog Kijeva. Krim je, kao međunarodno priznatu ukrajinsku teritoriju, Rusija zauzela pre šest godina.

Međunarodna javnost mnogo manje zna o tenzijama sa manjinama na zapadu Ukrajine. Budući u središtu centralne Evrope do Drugog svetskog rata, lokalno stanovništo su zahvatale promenljive granice Austro-Ugarske, Poljske i Rumunije.

Poslednjih godina revanšističke centralnoevropske vlade posmatraju svoje jezičke srodnike u Ukrajini kao izvore sigurnih glasova i nacionalnog legitimiteta, kaže Ana Kaliužna, dopisnica opozicionog TV Kanal 24.

Mađarska je decenijama vršila pritisak na Kijev da odobri jezičku i političku autonomiju za nekih 150.000 mađarskih govornika unutar Ukrajine. Zahtevano je stvaranje tzv. „mađarske izborne jedinice“ u parlamentu i izuzeće od jezičkih zakona koji propisuju učenje ukrajinskog jezika u školama.

„Znatan broj mađarskih govornika ostao je van granica zemlje nakon Prvog i Drugog svetskog rata“, kaže Patrik Ziherle, analitičar iz Budimpešte. „Pomoć i podrška tim manjinama bilo je važno pitanje u mađarskoj politici od tranzicije devedesetih godina, mada se nijedna bitna politička grupacija ne zalaže za povraćaj tih teritorija.“

Berehovo, Zakarpatska oblast, Ukrajina

Mađarska i Ukrajina su imale diplomatski sukob pre dve godine, kada su ukrajinske vlasti optužile mađarskog konzula u Berehovu da ilegalno izdaje mađarske pasoše ukrajinskim državljanima. Kijev je ovakvu politiku smatrao sredstvom slabljenja ukrajinske državnosti u oblastima gde se govori mađarski.

„Desno populistička vlada Fidesa, koja sebe smatra glavnim predstavnikom mađarskih nacionalnih interesa, pojačala je podršku mađarskim manjinama u okolnim zemljama, što je objašnjeno željom da se mađarskim govornicima olakša glasanje i dobijanje državljanstva“, dodaje Ziherle.

„Deo Mađara koji žive u susednim zemljama predstavlja važnu izbornu bazu za mađarsku vladajuću partiju, ipak, Budimpešta nipošto ne zagovara promenu granica. „

Mađarska ima značajan ekonomski i politički uticaj na susednu državu. Prema podacima Svetske banke, u vreme pada komunizma 1991. godine, Mađari su imali oko 20 odsto veću kupovnu moć od Ukrajinaca. Danas, podstaknuta donacijama EU i zapadnim ulaganjima, Mađarska je više nego tri puta bogatija od svog bivšeg suseda iz Istočnog bloka. Etnički Mađari iz Berehova, imigranti koje premijer Orban oberučke prima, nadoknađuju manjak radne snage u Mađarskoj. Jedan od njih je i poslanik u EU parlamentu ispred vladajuće stranke.

Potez Kijeva bi mogao dati legitimitet i drugim susedima koji pretenduju na delove ukrajinske teritorije, uključujući Poljsku i posebno Rusiju, kaže reporterka Kaliužna. Ona dodaje da Ukrajina, već rastavljena na istoku, mora pažljivo da postupa u svojim zapadnim pograničnim regionima.

Roman Ložinski, ukrajinski poslanik, problematiku sažima u sledećoj izjavi: „Potrebna nam je efikasna lokalna samouprava, ali bez pretnje separatizmom“.

(NewStatesman-ZTP)

Ostavi komentar

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.